Όταν δύσει ο ήλιος και πέσει το σκοτάδι οι περισσότεροι νομίζουν ότι ήρθε η ώρα να μαζέψουν τις μηχανές τους ή να ανασύρουν από την τσάντα το υπερσύγχρονο και πολύ δυνατό φορητό φλας – που θα κάνει τη νύχτα μέρα. Στην πραγματικότητα το νυκτερινό τοπίο, αστικό ή στην φύση, προσφέρει πολλές δυνατότητες φωτογράφησης, ασυνήθιστα θέματα και ευκαιρίες για διαφορετικούς πειραματισμούς. Ας ανακαλύψουμε λοιπόν τον μαγικό κόσμο των αργών ταχυτήτων κλείστρου και της πόζας Β.

Το αστικό τοπίο τη νύχτα μεταμορφώνεται. Κάτω από τα φώτα των δρόμων, των κτηρίων, των αυτοκινήτων, των φαναριών ρύθμισης της κυκλοφορίας, των επιγραφών κλπ. αποκτά ρομαντική και μυστηριώδη διάθεση. Τα φωτιζόμενα κτήρια και μνημεία, εξ ορισμού προσθέτουν στο κάδρο μας ενδιαφέροντα στοιχεία που δημιουργούνται από τα παιχνίδια του φωτός με τις φόρμες και τις γραμμές των κτισμάτων, των αγαλμάτων κλπ. Τα trail lights (τα φωτεινά αυλάκια από τα φώτα των αυτοκινήτων) σχηματίζουν παράδοξες τροχιές. Αν μιλάμε για την πόλη το βράδυ με τις διαφορετικές τους χρωματικές θερμοκρασίες οι διάφορες πηγές τεχνητού φωτισμού, οι προβολείς, τα φώτα neon, φθορισμού κλπ. δημιουργούν μια απρόσμενη πολυχρωμία που αλλάζει τελείως την γκρίζα και άχρωμη εικόνα της ημέρας. Το χειμώνα οι φωτογράφοι φύσης περιμένουν με αγωνία τις καταιγίδες του με τους κεραυνούς που σκίζουν τον νυχτερινό ουρανό. Όσο για την πόλη ευκαιρίες θα βρούμε με τα πυροτεχνήματα με τους πλούσιους σχηματισμούς και τα χρώματα, τα λούνα πάρκ κλπ.

Μια λύση στο χαμηλό φωτισμό της νύχτας δίνει η ρύθμιση ευαισθησίας. Ανεβάζοντας τα ISO ενισχύεται το σήμα (φωτεινότητα). Υπάρχει όμως και ένα βασικό μειονέκτημα. Όσο ανεβάζουμε τα ISO γίνεται πιο εμφανής ο ηλεκτρονικός θόρυβος (κόκκος) και τυχόν προβλήματα αύξησης του κοντράστ.

Φωτομέτρηση

Ποια είναι η σωστή μέθοδος
Η φωτομέτρηση είναι το χαρακτηριστικό που θα πρέπει να προσέξουμε καθώς το κάδρο μας τη νύχτα συνήθως περιλαμβάνει ισχυρές σημειακές φωτιστικές πηγές και σκιερές περιοχές χωρίς λεπτομέρεια. Αν μέσα στην εικόνα μας έχουμε τέτοιους φωτισμούς η μέτρηση κέντρου βάρους πιθανόν να δώσει λάθος μετρήσεις. Η σημειακή φωτομέτρηση (spot) θα εστιάσει είτε στα φωτεινά σημεία είτε στα σκιερά. Στην πρώτη περίπτωση το κάδρο θα υποφωτιστεί. Στη δεύτερη περίπτωση πρέπει να εξασφαλίσουμε μέτρηση spot από ένα καλά φωτιζόμενο σημείο μεσαίου τόνου. Επίσης μπορούμε να εκτελέσουμε μια σειρά μετρήσεων σε διάφορα σημεία και να βγάλουμε το μέσο όρο. Την καλύτερη λύση δίνει η ψηφιακή τεχνολογία με τα πολυζωνικά συστήματα φωτομέτρησης που μέσω πολύπλοκων αλγορίθμων αγνοούν τις σημειακές ισχυρές πηγές φωτός και τις αντισταθμίζουν, λαμβάνοντας συνάμα υπόψη και το σημείο εστίασης. Και βέβαια, εφόσον έχουμε ψηφιακή μηχανή, η καλύτερη ιδέα είναι να επιβεβαιώσουμε το αποτέλεσμα αναπαράγοντας τη λήψη (playback) ώστε να ξέρουμε αν πρέπει να την επαναλάβουμε ή όχι. Οι επαγγελματίες από την πλευρά τους, προτιμούν το εξωτερικό φωτόμετρο χειρός που μετράει προσπίπτον φως (incident light meter) φέρνοντάς το στο σημείο του κυρίως αντικειμένου της λήψης.

ISO

Μια λύση στο χαμηλό φωτισμό της νύχτας δίνει η ρύθμιση ευαισθησίας. Ανεβάζοντας τα ISO ενισχύεται το σήμα (φωτεινότητα). Υπάρχει όμως και ένα βασικό μειονέκτημα. Όσο ανεβάζουμε τα ISO γίνεται πιο εμφανής ο ηλεκτρονικός θόρυβος (κόκκος) και τυχόν προβλήματα αύξησης του κοντράστ.

Φωτομέτρηση

Ποια είναι η σωστή μέθοδος
Η φωτομέτρηση είναι το χαρακτηριστικό που θα πρέπει να προσέξουμε καθώς το κάδρο μας τη νύχτα συνήθως περιλαμβάνει ισχυρές σημειακές φωτιστικές πηγές και σκιερές περιοχές χωρίς λεπτομέρεια. Αν μέσα στην εικόνα μας έχουμε τέτοιους φωτισμούς η μέτρηση κέντρου βάρους πιθανόν να δώσει λάθος μετρήσεις. Η σημειακή φωτομέτρηση (spot) θα εστιάσει είτε στα φωτεινά σημεία είτε στα σκιερά. Στην πρώτη περίπτωση το κάδρο θα υποφωτιστεί. Στη δεύτερη περίπτωση πρέπει να εξασφαλίσουμε μέτρηση spot από ένα καλά φωτιζόμενο σημείο μεσαίου τόνου. Επίσης μπορούμε να εκτελέσουμε μια σειρά μετρήσεων σε διάφορα σημεία και να βγάλουμε το μέσο όρο. Την καλύτερη λύση δίνει η ψηφιακή τεχνολογία με τα πολυζωνικά συστήματα φωτομέτρησης που μέσω πολύπλοκων αλγορίθμων αγνοούν τις σημειακές ισχυρές πηγές φωτός και τις αντισταθμίζουν, λαμβάνοντας συνάμα υπόψη και το σημείο εστίασης. Και βέβαια, εφόσον έχουμε ψηφιακή μηχανή, η καλύτερη ιδέα είναι να επιβεβαιώσουμε το αποτέλεσμα αναπαράγοντας τη λήψη (playback) ώστε να ξέρουμε αν πρέπει να την επαναλάβουμε ή όχι. Οι επαγγελματίες από την πλευρά τους, προτιμούν το εξωτερικό φωτόμετρο χειρός που μετράει προσπίπτον φως (incident light meter) φέρνοντάς το στο σημείο του κυρίως αντικειμένου της λήψης.

Στο λυκόφως

Το φως του δειλινού
Δεν χρειάζεται πανάκριβος εξοπλισμός για να φωτογραφίσουμε τη νύχτα. Από την άλλη μεριά, οι φθηνές compact με τους μικρούς σε επιφάνεια αισθητήρες έχουν πρόβλημα ηλεκτρονικού θορύβου και ούτε προσφέρουν πολύ αργές ταχύτητες κλείστρου. Αν λοιπόν η υπάρχουσα μηχανή δεν ευνοεί τα νυκτερινά, ας εκμεταλλευτούμε το φως του λυκόφωτος, δηλαδή του χρόνου από τη στιγμή που ξεκινάει να δύει ο ήλιος μέχρι το πλήρες σκοτάδι. Αυτό το φως δίνει δραματικές φωτογραφίες και φωτίζει λεπτομέρειες που θα χάνονταν με τη νυχτερινή λήψη. Επειδή πρόκειται για ένα μικρό χρονικό περιθώριο που συνήθως διαρκεί 15-20 λεπτά ανάλογα με την εποχή, θα πρέπει να προγραμματίσουμε τις κινήσεις μας. Στις εφημερίδες, στο internet και σε μερικά ημερολόγια βρίσκουμε πληροφορίες για την ακριβή ώρα που δύει ο ήλιος.

Mε τη βοήθεια της κίνησης
Για να αποτυπώσουμε light trails χρειάζεται μια κινούμενη πηγή φωτός. Τα αυτοκίνητα είναι η πιο συνηθισμένη λύση. Στήνουμε το τρίποδο με τη μηχανή σε πολυσύχναστο δρόμο. Προσοχή στο σημείο που θα εγκατασταθούμε αφού προέχει η ασφάλεια. Καλό σημείο είναι πάνω από γέφυρα. Για τα light trails συνιστάται μια SLR. Το κάδρο πρέπει να είναι όσο πιο ανοιχτό γίνεται για να περιέχει αρκετό θέμα. Ιδανικές ρυθμίσεις είναι σχετικά κλειστό διάφραγμα της τάξης του f/8 ή f/11 και παρατεταμένος χρόνος έκθεσης είτε πόζα B (bulb).. Και πάλι ο πειραματισμός με διαφορετικούς χρόνους θα μας δώσει την τέλεια εικόνα. Κατάλληλοι δρόμοι για light trails είναι αυτοί με αρκετή κυκλοφορία αλλά όχι μπλοκαρίσματα. Το κλειδί είναι η συνεχής κίνηση.